Հայերեն
Հայաստանի արտաքին առևտուրն ու միջազգային հարաբերությունների նոր ռիսկերը․ Տիգրան Դումիկյան Ինչպե՞ս հասանք այս օրին. մարդկային կապիտալի հիմնարար բաղադրիչի խոր ճգնաժամ. «Փաստ» Ամեն ազգայինի դեմ պատերազմ մղող իշխանությունն ուրիշ բան պիտի անե՞ր. «Փաստ» «Եթե մենք մեզ պետք չենք, ոչ մեկի պետք չենք». «Փաստ» Եթե ձուկն ապրի ցամաքում... խաղաղությունը կվտանգվի՞. «Փաստ» Չեն կարող առանց մարդկանց կյանքը դժոխքի վերածելու. «Փաստ» Մինչ մեզ մոտ «թիթեռ են նկարում», Ադրբեջանն զբաղված է իր հորինվածքները միջազգային հանրությանը մատուցելով. «Փաստ» Թվերի անողոք լեզուն. ՔՊ-ի հեռացումը ոչ թե էմոցիոնալ ցանկություն է, այլ իրատեսական խնդիր. «Փաստ» Ո՞վ պետք է կրի երկրի ծանր պատասխանատվությունը․ Անդրանիկ Գևորգյան Մենք չենք մոռացել մեր գերիներին․ այսօր Լևոն Մնացականյանի 61-ամյակն է Տիգրանաշենը պետք է շենացնել, ոչ թե հանձնել․ լսե՛ք քաղաքացիներին Հայաստանը գրավելու հիմքեր են ստեղծում․ հայոց պատմությունը կեղծում են, իսկ մենք ինչո՞ւ ենք լռում․ Էդմոն Մարուքյան 

Ի՞նչ է նախատեսում Հանրակրթության պետական չափորոշիչը. ԿԳՄՍ փոխնախարարը 500 ուսուցչի ներկայացրել է հիմնական սկզբունքները

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարությունը հանրային քննարկման է ներկայացրել «Հանրակրթության պետական չափորոշչի ձեւավորման եւ հաստատման կարգի» նախագիծը, որի վերաբերյալ թիրախ խմբերի հետ պարբերաբար անցկացվում են առցանց հանդիպումներ:

Այդ նպատակով ZOOM հարթակում տեղի է ունեցել վեբինար՝ ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Ժաննա Անդրեասյանի մասնակցությամբ, որի ընթացքում փոխնախարարը հանրապետության բոլոր մարզերը ներկայացնող շուրջ 500 ուսուցիչների ներկայացրել է Հանրակրթության պետական չափորոշչի ձեւավորման հիմնական սկզբունքները:

Ժաննա Անդրեասյանի խոսքով՝ նախարարությունը նախաձեռնել է քննարկումը, քանի որ կարեւորում է ուսուցիչների հետ անմիջական հաղորդակցությունը եւ ցանկանում է հետադարձ կապի միջոցով լսել մանկավարժական հանրույթի հնչեցրած առաջարկություններն ու դիտողությունները:

Փոխնախարարը տեղեկացրել է, որ չափորոշիչը նախատեսվում է ներդնել 2022-23 ուստարում, հետեւաբար, ունենք առնվազն մի քանի տարի՝ այն փորձարկելու եւ անհրաժեշտ լրամշակումներ կատարելու համար։

«Այս ժամանակահատվածն օգտագործելու ենք ուսուցիչների վերապատրաստման եւ անհրաժեշտ ուսումնական նյութերի պատրաստման համար, եւ, առհասարակ, բոլոր փոփոխությունների նպատակն է հնարավորինս աջակցել ուսուցիչներին եւ նպաստել, որ սովորելու միջավայրը դառնա առավել արդյունավետ»,-նշել է Ժաննա Անդրեասյանը՝ տեղեկացնելով, որ հաջորդ շաբաթ նախատեսվում է հանրայնացնել առարկայական չափորոշիչները, որոնք, ըստ նախարարի տեղակալի, կտան շատ հարցերի պատասխաններ, ինչպես նաեւ լսելի կդարձնեն ուսուցիչների կարծիքը:

Առցանց հանդիպմանը նա նաեւ անդրադարձել է այն հիմնական խնդիրներին, որոնք հանրության շրջանում առավել շատ են քննարկվում։

Դրանցից մեկը վերաբերում է Հայոց լեզվի եւ հայ գրականության դասաժամերին.

«Չափորոշչի նախագիծն առաջարկում է առարկայացանկի ձեւավորման սկզբունքների փոփոխություն եւ, մասնավորապես, հնարավորություն է տալիս, որ դպրոցներն առավելագույն ժամաքանակի շրջանակում, ըստ տոկոսային միջակայքերի, այն համամասնությամբ ձեւավորեն ուսումնական պլանը, որը հարմար կգտնեն: Սակայն, միաժամանակ ապահովել ենք, որ բոլոր բնագավառները ներկայացված լինեն եւ պետական բաղադրիչի շրջանակում սահմանելով 4 պարտադիր առարկաներ՝ երաշխավորել ենք դրանց անհրաժեշտ ծավալով ուսուցումը դպրոցում: Հայոց լեզուն եւ հայ գրականությունը, ինչպես նաեւ հայոց պատմությունն այդ առարկաների ցանկում են: Ըստ չափորոշչում տրված հաշվարկի մեխանիզմի՝ հայոց լեզվի ժամերը ոչ միայն չեն կրճատվում, այլեւ, ընդհակառակը, գործող չափորոշչի համեմատ՝ ավելանում են»,-նշել է Ժ. Անդրեասյանը՝ տեղեկացնելով, որ եթե գործող չափորոշչով տարրական դպրոցում մայրենի լեզվի համար հատկացված դասաժամերը 650 են, ապա նոր չափորոշչով դրանք տարեկան հասնելու են մինչեւ 718 ժամի, գործող չափորոշչով միջին դպրոցում դրանք 850 են, նոր չափորոշչով՝ 893, ավագ դպրոցում 500 են, նոր չափորոշչով՝ 571։

Եթե գործող չափորոշչով պետական դպրոցները ֆինանսավորվում են միջինացված ժամաքանակով, ապա նորով՝ առավելագույն ժամաքանակով։ Սա նշանակում է, որ դպրոցը կունենա հնարավորություն ավելի ընդայնված ֆինանսավորում իրականացնելու ուսումնական պլանով նախատեսված ժամաքանակներով եւ դրանում կկարողանա ներառել անհատական բաղադրիչը, հետազոտական աշխատանքները եւ նախագծային ուսուցումը։

Փոխնախարարն անդրադարձել է նաեւ ՆԶՊ առարկային՝ ընդգծելով, որ ըստ չափորոշչի նախագծի՝ ուսումնական բնագավառի անվանման փոփոխություն տեղի չի ունեցել. 2010 թ.-ից այն արդեն իսկ կոչվել է ֆիզիկական կրթություն եւ անվտանգ կենսագործունեություն: «Այսինքն՝ բացի տվյալ առարկայի բովանդակության բարելավման եւ միջառարկայական կապերի ավելի սերտ ձեւավորման փոփոխությունից, այլ փոփոխություն տեղի չի ունեցել»,-ընդգծել է նախարարի տեղակալը:

Անդրադառնալով «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկային՝ Ժաննա Անդրեասյանն ասել է, որ նոր չափորոշչի նախագծով առաջարկվում է հանրակրթության վերաբերյալ ամբողջական մոտեցումների փոփոխություն:

«Հայրենագիտություն բնագավառի սահմանման մեջ հստակ ներառելով հայոց եկեղեցու դավանանքի ճանաչումն ու արժեւորումը, բնականաբար, այդ բովանդակությունը միանշանակ պահում ենք դպրոցում: Առանձին առարկաների կամ ինտեգրված ուսուցման տեսանկյունից հստակ է, որ 5-6-րդ դասարաններում հայրենագիտությունը կներկայանա ինտեգրված ուսուցմամբ, իսկ 7-12-րդ դասարաններում դպրոցը կկարողանա ձեւավորել սեփական մանկավարժական մոտեցումը»,-նշել է նախարարի տեղակալը՝ տեղեկացնելով, որ հայոց պատմության եւ հասարակագիտության ժամաքանակը եթե գործող չափորոշչով միջին դպրոցում 612 է, ապա նոր չափորոշչի նախագծով՝ 1190, եթե ավագ դպրոցում գործող չափորոշչով 578 է, ապա նոր չափորոշչի նախագծով 734:

Ժաննա Անդրեասյանը պատասխանել է նաեւ ուսուցիչների բազմաթիվ հարցերին, որոնք, մասնավորապես, վերաբերել են ավագ դպրոցների դերի ու նշանակության, դպրոցի տնօրենի պաշտոնավարման տարիքի, վերապատրաստումների բովանդակության, դասարանի կազմի խտության, բարեփոխումների համար համարժեք ֆինանսական միջոցների ներդրման, կրթական քաղաքականության տեսլականի, հեռավար կրթության եւ ներառական կրթության հմտությունների կատարելագործման, ուսուցչի դրույքաչափի, նոր չափորոշչի համապատասխան դասագրքերի հրատարակման եւ այլ խնդիրների:

Անձրև և ամպրոպ, քամու ուժգնացում․ եղանակն՝ առաջիկա օրերինՀայաստան-Չեռնոգորիա խաղի տոմսերն արդեն վաճառվում ենԱրցախից հետո՝ Հայաստան․ ինչի՞ համար է Ադրբեջանը կեղծում պատմությունը. Կարպիս ՓաշոյանReuters․ Սաուդյան Արաբիան եվրոպացիներին զգուշացրել է նավթի մատակարարումների կրճատման մասինՇղթայական ավտովթար՝ Արարատի մարզում․ Այնթապում բախվել է 4 ավտոմեքենա, կա վիրավորԼիտվայի պաշտպանության նախարարության պնդմամբ՝ անցած գիշեր խոցված ԱԹՍ-ը պայթուցիկ էր տեղափոխումԱյս տարի «Ոսկե գնդակը» պետք է բաժին հասնի Յամալին․ Գաբրիել ԺեզուսԶՊՄԿ-ն ներկայացրել է կայուն զարգացման 2025 թվականի հաշվետվությունը՝ նոր գնահատումներով և կլիմայական ռազմավարությամբՊատրաստ եմ պատասխանել Պուտինի կամ Լավրովի զանգերին․ ԿալլասՍեպտեմբերի 16-ին Ջերմուկի կամուրջը փակ է լինելուԱնթիլիասի Մայրավանքում Հայաստանի անկախության 35-ամյակին նվիրված հանրապետական մաղթանք կկատարվիՆիդերլանդներում գնացքների երթևեկության խափանումներից հետո կասկածներ են առաջացել դիվերսիայի վերաբերյալՀայաստանի արժանապատվությունը նվաստացնող ադրբեջանական հայտարարություններին ՔՊ-ն վախենում է պատասխանել. Արամ Վարդևանյան«Renault»-ը Առատաշեն գյուղի «Առատաշեն վայների» գինու գործարանի մոտ գլխիվայր շրջվել էԱրժանապատվության մասին խոսելիս` նայեք ձեզ, նայեք ձեր ուժին, լսե՛ք ձեր ղեկավարի հայտարարությունները. Մարիաննա ՂահրամանյանԴեպի հայկական մեծ երազանք. արվել է Նոայի նոր մարզադաշտի կառուցման առաջին մեծածավալ քայլըՇրջայց Gyurjyan Cascade և Firdus Prime Residence թաղամասերում. ներկայացվել են շինարարական աշխատանքների ընթացքն ու առաջիկա ծրագրերըՖիդանն ու Ալիևը քննարկել են էներգետիկ համագործակցությունըՔՊ-ի կողմից Եկեղեցու դեմ բռնաճնշումները Բաքվի դիկտատորին տվել են մեր կրոնի դեմ գործելու ազատություն․ Սյուզաննա ԱվետիսյանՏիգրանաշենը և սահմանամերձ մյուս գյուղերը պետք է զարգանան․ պատերազմ բերողը դուք եք․ Շիրազ ՄանուկյանՏիգրանաշենում մեզ ասացին՝ առաջին անգամ են պաշտոնյա տեսնում իրենց գյուղում․ ինչու՞ մեկ անգամ չեք գնացել այդ գյուղ․ Անդրանիկ ԳևորգյանԺողովո'ւրդ, կարո՞ղ եք խոստանալ, որ դպրոցներ չեք փակելու․ Տիգան Աբրահամյանը՝ ՔՊ-ինՔՊ-ում Արարատ համայնքի խոշորացման հետ կապված մտահոգություններ կան․ Արամ ՎարդևանյանՔՊ-ն խոշորացված համայնքները կրկին խոշորացնում է․ Անդրանիկ ԳևորգյանԱրցախցիների վերադարձի իրավունքի հարցը երբեք չի եղել Փաշինյանի որոշման տիրույթում. Ավետիք ՉալաբյանՕրենքը բերել եք՝ ձեր հագով կարելու․ Մամիկոն ԱսլանյանՔՊ-ի բերած այս փոփոխության մեջ մի մարդու անուն ազգանուն է բացակայում, որը կարող եք ավելացնել. Տիգրան ԱբրահամյանՊատերազմի կոչ չէ Արցախի հայկական ժառանգությունը պաշտպանելը. Մարիաննա Ղահրամանյան20 տարի ապրած մարդիկ էլ կային, ուզում էին ապրել. Էդգար Ղազարյանը՝ ՔՊ-ականներինԴուք համազգային բառի հետ խնդիր ունեք, դուք «ժողովուրդ» բառի հետ խնդիր ունեք, որովհետև «ժողովրդից» կտրվել եք, բայց այդպես չի մնալու. Արամ ՎարդևանյանՀամայնքները խոշորացնելուց առաջ ո՞ր համայքների բնակիչների կարծիքն եք հաշվի առել․ Անդրանիկ Գևորգյանը՝ ՔՊ-ինԵրբ Փաշինյանը գրում է Ալիևի սահմանադրությունը. Արեգա Հովսեփյան Ուժեղ Հայաստանում լինելու է իրավունքի գերակայություն, լինելու է քաղաքացիական համերաշխության ամրապնդում, ոչ թե՝ միմյանց նկատմամբ ատելության տարածում. Արամ ՎարդևանյանՆույնիսկ Արցախի էթնիկ զտումը շատ հայերի համար դաս չի եղել. Արմեն ՄանվելյանՀայաստանի ինքնիշխանության մասին խոսում է մի իշխանություն, որն Ալիևի սեղանին է դրել Հայաստանի տարածքը՝ որպես սակարկության առարկա. Իրինա ՅոլյանՓաշինյանը Հայաստանի տնտեսական կայունությունը ռիսկի է ենթարկում. Արեգ ՍավգուլյանՍրբուհի Գալյան, Ձեր տոնը փոխե՛ք, Դուք հաշվետու եք Ազգային ժողովին․ Իրինա ՅոլյանԻշխանություններն ամեն գնով ճնշում են ազատամտության ցանկացած դրսևորում. Մենուա ՍողոմոնյանՊատգամավորներին դիտողություն անել չի՛ կարելի․ Էդգար Ղազարյանը՝ Սրբուհի Գալյանին«ՀայաՔվե»-ն միացել է Արցախի հայկական ժառանգության պաշտպանության վերաբերյալ բողոք-դիմումինԱյնպիսի տպավորություն է, որ այստեղ նստած է իշխանությունը, ոչ թե ընդդիմությունը, համբերե՛ք, այսպես էլ լինելու, շատ չի մնացել. Դավիթ ՂազինյանԽտրական մոտեցում կա այն համայնքների նկատմամբ, որտեղ ընդդիմադիր համայնքապետեր կան. Լենա ՄաթևոսյանՀանդիպում տեղի չի ունենա․ Նարեկ Կարապետյանը՝ Աննա Հակոբյանի հետ հանդիպելու մասին Կհանդիպենք Արցախի պետնախարարին. գերնպատակն արցախահայության վերադարձի իրավունքն է, բայց այստեղ պետք է ունենանք մշակութային կենտրոն. Նարեկ Կարապետյան «Արցախի հայությունը ՀՀ-ում պետք է ունենա մեկ հիմնական ինստիտուտ». Նարեկ Կարապետյան Արագ աճ, որակյալ զարգացում․ Ֆասթ Բանկի առաջիկա զարգացման 4 ուղենիշերը «Բարգավաճ Հայաստան»-ը անկախ բոլոր անարդարություններից շարունակելու է իր դերակատարությունն ունենալ Հայաստանի հանրային, քաղաքական կյանքում. հայտարարություն Արմեն Գրիգորյանի և առհասարակ Փաշինյանի կառավարության օրոք մեկնարկած ցանկացած նախաձեռնություն պարզապես հարմարեցվում է օտարների ձևավորած տարածաշրջանային օրակարգերին. Ա․ Կոստանյան Խաղադաշտից՝ հանք․ «Սյունիք» ՖԱ-ն՝ ԶՊՄԿ-ումՄեր երկրում աշակերտների գրագիտության մակարդակը տարեցտարի նվազում է. Ատոմ Մխիթարյան