Նարինե Ավագյանի «Նուռը» իրականի և ամբողջականի համաձուլում է՝ խոր վրձնահարվածներով և կարևոր ասելիքով. «Փաստ»
Press
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր օրերում հասարակությունը գրականության մեջ է նաև փորձում գտնել իրեն հուզող մի շարք հարցերի պատասխանները։ Ժամանակակից գրողները, շարունակելով ավագ սերնդի թողած ավանդույթները, միևնույն ժամանակ գրական աշխարհ են ներմուծում իրենց ուրույն ձեռագիրը։ Նրանց շարքին է դասվում նաև Մեր օրերում հասարակությունը գրականության մեջ է նաև փորձում գտնել իրեն հուզող մի շարք հարցերի պատասխանները։ Ժամանակակից գրողները, շարունակելով ավագ սերնդի թողած ավանդույթները, միևնույն ժամանակ գրական աշխարհ են ներմուծում իրենց ուրույն ձեռագիրը։ Նրանց շարքին է դասվում նաև գրող, բանաստեղծուհի, Հայաստանի գրողների միության անդամ Նարինե Ավագյանը։ Նա 16 գրքի հեղինակ է։ Անդամակցում է Գրողների միջազգային միությանը, ԱՄՆ հայ գրողների միության անդամ է, Ռուսաստանի գրողների միության պատվավոր անդամ։ Անդամակցում է մի շարք գրական միությունների։ Ստեղծագործական տարիների ընթացքում արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների ինչպես հայրենիքում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս։
Բանաստեղծուհին Երեխաների պաշտպանության օրը նրանց Ավետիք Իսահակյանի տուն-թանգարան է հրավիրում, որտեղ տեղի կունենա «Նուռը» և «Гранат» մանկական գրքերի շնորհանդեսը։ Գրքի շնորհանդեսին ընդառաջ «Փաստը» ներկայացնում է գրականագետ, գրաքննադատ Անի Փաշայանի գրախոսականը՝ «Նուռը» պատմվածքի վերաբերյալ։
«Կարճ պատմվածքն ունի գեղագիտական որոշակի սկզբունքներ, որոնք կապված են առաջին հերթին լեզվամտածողության, ենթատեքստային ասույթների, բառապաշարի ընտրության, երկխոսությունների հետ: Այսօր շահեկան է ընթերցողի հետ «խոսել» կարճ պատմվածքի միջոցով: Այս տեսանկյունից Նարինե Ավագյանին հաջողվել է հիմնավորել ասելիքը` հատկապես խորիմաստ երկխոսությունների միջոցով: «Նուռը» պատմվածքը կարելի է ընկալել որպես կայացած հայրենիքի նկարագիր: Պահված են բոլոր իրական զենքերը, չկա ատելության խոսք, անհետացել է զրպարտանքը, կա զրույց: Ամեն ինչ խաղաղ է, լուծվել են բոլոր դժվար և անհասկանալի հարցերը: Բայց ինչպե՞ս... Այստեղ մեկ պատասխան պիտի հնչի, որը թաքնված է հենց պատմվածքի հիմքում: Գաղափարական բովանդակությունը խարսխված է անխոնջ աշխատանքի, տքնանքի վրա, այսպիսով՝ ստեղծագործության հիմքում բարեբեր հողի նվիրաբերումն է:
Պատմվածքն ունի յուրօրինակ հյուսվածք: Չկա ոչ մի ավելորդ պատկեր կամ մեկնաբանություն: Հերոսները կերպավորված են մարդկային հատկանիշներով, զրուցում են, հիշում, մտորում, ապացուցում: Լինելով հայրենիքի իմաստը, համն ու հոտը՝ իրար մեջ են, իրար հետ՝ կողք կողքի. գրողը կարևորել է միասնությունը և հայտնաբերել նռան ոգեղենությունը: Կարևոր է յուրաքանչյուրի ներկայությունը լուսաբացի պատկերում: Խառնվում է միմյանց բոլորի կենսահյութը, նրանց գոյով է պայմանավորված հայրենիքի շարունակականությունը:
Մրգերի կենտրոնում Նուռն է՝ որպես գլխավոր կերպար՝ ամբողջական, իր պատյանի մեջ, անխոցելի: Նա միայն քաղցր չէ, որ միանգամից ուտեն: Նրան զգալը նույնպես աշխատանք է պահանջում, պետք է այն նախ կտրել, հետո՝ մաքրել, առանձնացնել անուշահամ հատիկները: Բայց նուռը միայն քաղցր չէ, նա նաև դառն է, նման է մարդու, զորախմբի, ընտանիքի՝ ամբողջացնում է հայրենիքի թեման: Պատահական չէ, որ Ռուբեն Հովսեփյանի «Նուռը» պատմվածքում փոքրիկ տղան, որ հայրենիքի խորհրդանիշն է, իր համար երազանք է դարձնում նուռ ունենալն ու այն վայելելը, որը ձեռք է բերում հոր օգնությամբ:
Գեղարվեստական գրականության խնդիրներից է նոր կյանքի պատկեր ստեղծելու անհրաժեշտությունը: Այստեղ հաղթահարված է նաև դա: Նուռը նաև պատմության խորհրդանիշ է, ուղի. «Իսկ գույնս.... Մի ժամանակ այն սպիտակ էր, նույնիսկ թափանցիկ: Բայց տարիների խորքից եկած խոշտանգումների ու մաքառումների ճանապարհին տեսակս պահպանելու, գոյատևելու համար այնպիսի՜ բաներ եմ տեսել, որ աչքս արյունով է լցվել՝ զինվորիս, հատիկիս արյունով»:
Նուռը հայրենիքի աչքն է, զենքը, համը, նռնակը, այսպիսով՝ բար-կյանք: Պատմվածքի էությունը հենց սա է: Մանկական գրականության արժևորման հիմքում իսկական, ազնիվ կյանք ստեղծելն է: Հարուստ հողատիրոջ խնամված այգին հայրենիքի մանրակերտն է, որտեղ ամեն ինչ պիտի ճիշտ դասավորված լինի, իր տեղում: Դարերով մաքառած նուռը սխալվելու իրավունք չունի. չէ՞ որ կկորցնի ամբողջականությունը: Նա իր կեղևի տակ մի ամբողջ բանակ է պահում: Եթե ճաքում է, ուրեմն՝ ական է նետում թշնամու հողը: Այսպիսի հզոր երևույթ է երկրի բարը:
Լեզվաոճական, գեղագիտական և գաղափարական իրողություններով Նարինե Ավագյանի «Նուռը» իրականի և ամբողջականի համաձուլում է՝ խոր վրձնահարվածներով և կարևոր ասելիքով»:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
